مددکاری اجتماعی در موسسات خیریه و نیکوکاری

یکی از چالش‌هایی که در رابطه با مؤسسات خیریه مطرح می‌شود توجه کمتر به نیازهای عاطفی و غیرمادی مددجویان و نیازمندان است. بررسی‌ها نشان می‌دهد توجه به نیازهای معنوی و غیرمادی افراد نیازمند از اهمیت بالایی برخوردار است درحالی‌که در بیشتر مؤسسات خیریه تلاش و تمرکز افراد برای رفع مشکلات مالی این افراد است.

ازطرفی کمک به افراد نیازمند در زمینه‌های غیرمادی به دانش و تخصص نیاز دارد  یکی از گروه‌هایی که این تخصص را دارند مددکاران اجتماعی هستند، بر همین اساس همکاری مؤسسات خیریه با مددکاران اجتماعی می‌تواند گام بزرگی در جهت کاهش آسیب‌های اجتماعی و رفع نیازهای غیرمادی نیازمندان باشد. در ادامه تعریف مددکاری اجتماعی، اصول و روش‌ها، حوزه‌های فعالیت، انواع مددکاری، نقش مددکاری و اهمیت توجه مؤسسات خیریه به این موضوع توضیح داده می‌شود.

تعریف مددکاری اجتماعی؛

مددکاری اجتماعی حرفه ایست که ضمن حمایت و بهبود وضعیت جامعه و اعضایش برای سلامت جسم و روان اجتماع تلاش می‌کند. این حرفه از عشق به بشریت الهام می‌گیرد.این علم شامل اصول، مهارت و روش‌هایی است که جامعه و افراد جامعه را برای رسیدن به نیاز و خواسته‌ی خود با رضایت خاطر در امکانات و شرایط موجود یاری می‌کند.

مددکاری حرفه‌ای بسیار کل نگرانه است؛ یعنی در عین اینکه به نگرانی‌ها و مشکلات فعلی فرد می‌اندیشد و در راه رفع آن گام برمی‌دارد، به رفع این معضل و ریشه‌یابی آن تا جایی که در آینده تکرار نشود می‌پردازد.

مددکاری هم به مسائل درونی و شناختی و هم به مسائل و مشکلات بیرونی و محیطی می‌پردازد.

 

از موضوعات قابل بحث در مددکاری اجتماعی تکیه بر دانش بومی، علوم انسانی، اصول عدالت اجتماعی و … است که در تعریف جدید مددکاری اجتماعی به این رشته به‌عنوان رشته‌ای کاملا علمی در توسعه‌ی اجتماعی و در راستای افزایش انسجام اجتماعی نگاه می‌شود. این علم بر سه‌پایه‌ی اساسی آزادی، عدالت و دموکراسی شکل گرفته است.

ارزش‌های این علم که ریشه در این پایه‌ها دارند شامل: حرمت مقام انسان، آزادی و اختیار انسان، برخورداری تمام انسان‌ها از حقوق مادی و معنوی و مسئولیت فردی و اجتماعی انسان است.

 

 اصول مهم مددکاری؛

    اصل پذیرش: پذیرفتن مددجو بدون فرق گذاشتن میان آن‎ها و قبول کردن آن‌ها به خاطر ارزش‌های انسانی، مددکار توانایی برقراری رابطه‌ی کلامی و غیرکلامی با مددجو را دارد. این اصل مانند اصل پذیرش مشاوره و روان‌شناسی است.

    اصل فردیت: این اصل به این معنی است که شرایط و مشکلات خاص هر فرد باید کاملا به‌صورت فردی و خاص خود آن فرد در نظر گرفته شود چرا که مددکار نباید با مشاهده یک خصوصیات مشترک بین افراد به آن‌ها راهکارهای مشابه بدهد.

    اصل رازداری: مشابه مشاوره و روان‌شناس این حرفه نیز نیاز به رازداری دارد. به این رازداری، رازداری حرفه‌ای گفته می‌شود زیرا در شرایطی که امنیت جانی فرد یا افرادی درخطر باشد می‌توان این راز را با افراد حرفه‌ای دیگر در میان گذاشت.

    اصل رابطه حسنه: مانند مشاوره و روان‌شناسی برای برقراری ارتباط اولیه با مددجو نیاز به ایجاد فضایی برای برقراری رابطه به صورتی که مددجو بتواند به‌راحتی و صمیمانه حرف بزند، وجود دارد.

    اصل خودآگاهی: مددکار با خودآگاهی بر علایق و اعتقادات و خواسته‌ها و نیازهای شخصی در زمان‌ها و مکان‌های مختلف از شکل‌گیری قضاوت یا دخالت‌دادن افکار خود بر فرد مددجو پیشگیری می‌کند.

    اصل مشارکت مراجع: مددکار اجازه‌ی مشارکت به مددجو را می‌دهد تا هم احساس مسئولیت بیشتری داشته باشد و هم خودش بتواند با اعتمادبه‌نفس مشکلاتش را حل کند.

    توانایی مدیریت‌کردن: توانایی مدیریت و حل مشکل و بحران از مسائل پراهمیت در مددکاری است.

    توان برنامه‌ریزی: در مراحل مختلف کار توانایی برنامه‌ریزی کردن بسیار مهم است.

    مهربان بودن: که از ویژگی‌های بسیار مؤثر مددکار است چرا که در ارتباط برقرار کردن نقش پررنگی دارد.

    شناخت کافی کسب کردن: شناخت نسبت به گروه یا افرادی که به درمانشان می‌پردازد توسط مددکار اهمیت دارد.

    شناخت فرهنگ‌ها: برای داشتن اطلاعات کافی نیاز به شناختن فرهنگ‌ها نیز وجود دارد.

    قضاوت نکردن: عدم قضاوت در کار مددکاری باعث ایجاد رابطه‌ی حسنه می‌شود.

    توانایی کنترل احساسات: این اصل از اصول بسیار مهم مددکاری است.

 

حوزه‌های مددکاری؛

    کودکان و والدین در شرایط سخت

    افراد معلول یا ناتوان جسمی یا ذهنی

    بی‌خانمان‌ها

    افراد معتاد

    افراد بی‌سرپرست یا بد سرپرست

    سالمندان

 

 

 

تدوین کننده : بهمن عیسوند

                                       مرکز آموزش علمی -کاربردی ازنا1